De weergave van dementie in Hollywood is vaak onnauwkeurig, schadelijk en houdt gevaarlijke stereotypen in stand. Van demonische grootmoeders in horrorfilms tot overdreven vereenvoudigde achteruitgang in dramafilms: de entertainmentindustrie begrijpt de realiteit van cognitieve achteruitgang vaak drastisch verkeerd. Deze verkeerde voorstelling van zaken is niet alleen een creatieve fout; het vormt het publieke begrip, beïnvloedt de perceptie van gezinnen en vertraagt cruciale medische interventies.
Het probleem met dramatische licenties
Een veel voorkomend verschijnsel is de snelle, overdreven achteruitgang die te zien is in films als ‘The Taking of Deborah Logan’, waarin de ziekte van Alzheimer wordt afgeschilderd als een snelle weg naar gewelddadig, grillig gedrag. Zelfs goedbedoelde films als ‘The Notebook’ schieten tekort door de langzame, geleidelijke progressie van de ziekte over te slaan, waardoor kijkers de valse indruk krijgen dat dementie plotseling toeslaat in plaats van zich in de loop van de jaren te ontwikkelen.
Neuropsycholoog Tom Kiely wijst erop dat deze afbeeldingen individuen met dementie vaak reduceren tot eendimensionale karikaturen: zwak, kwetsbaar, kinderlijk en emotioneel leeg. De werkelijkheid is veel complexer.
De gevaarlijke link tussen dementie en het kwaad
De associatie van dementie met geweld gaat verder dan horror. Zelfs mainstream-shows zoals ABC’s “The Rookie” bevatten personages met dementie die seriemoordenaars blijken te zijn, wat het idee versterkt dat de toestand gelijk staat aan onmiddellijk gevaar. Deze samensmelting, zoals beschreven door professor Lee-Fay Low, creëert ‘kwetsbare monsters’ in de publieke verbeelding.
Dit is vooral gevaarlijk omdat gezinnen zich voor begrip tot de media kunnen wenden en in plaats daarvan een vervormd, op angst gebaseerd verhaal te horen krijgen.
De echte progressie van dementie
De ziekte van Alzheimer, die ongeveer 7 miljoen Amerikanen treft, wist niet zomaar het geheugen van de ene op de andere dag. Het verloopt in fasen: een eerste ‘stealth’-fase waarin weinig cellen worden aangetast, gevolgd door cognitieve achteruitgang die tientallen jaren kan duren voordat deze zich volledig manifesteert.
De realiteit is dat geheugenverlies niet altijd het eerste of meest prominente symptoom is. Persoonlijkheidsveranderingen, emotionele volatiliteit en taalproblemen worden vaak over het hoofd gezien ten gunste van dramatische geheugenverlies. De ziekte gaat niet alleen over het vergeten van namen; het gaat over het verliezen van remmingen, het ervaren van verwarring en het ondergaan van diepgaande gedragsveranderingen.
Hoe Hollywood het beter kan doen
Sommige films bieden meer genuanceerde portretten. ‘Still Alice’, met in de hoofdrol Julianne Moore, geeft nauwkeurig de vroege stadia van de ziekte van Alzheimer weer, en toont het verwoestende identiteitsverlies en de strijd om zich aan te passen. ‘The Father’, met Anthony Hopkins, plaatst het publiek in de verwarring van cognitieve achteruitgang en biedt een diepgewortelde, nauwkeurige ervaring.
De sleutel is om af te stappen van dementie als een plotapparaat en naar een realistische weergave van geleefde ervaringen. Toon momenten van competentie naast beperkingen, benadruk strategieën voor onafhankelijkheid en verken de worstelingen van gezinnen die zich aanpassen aan de ziekte.
Documentaires, zoals ‘A Road Trip to Remember’ van Chris Hemsworth, zijn ook effectief. Door echte ervaringen en behandelingen zoals reminiscentietherapie te volgen, bieden ze een authentieker beeld van dementie.
Uiteindelijk moet Hollywood erkennen dat nauwkeurige representatie niet alleen om gevoeligheid gaat – het gaat om het ontmantelen van schadelijke stigma’s en het bevorderen van geïnformeerd begrip. De industrie heeft de verantwoordelijkheid om dementie af te beelden met de complexiteit en menselijkheid die het verdient.
