Hollywoodzkie portrety choroby Alzheimera są często niedokładne, szkodliwe i utrwalają niebezpieczne stereotypy. Od demonicznych babć w horrorach po uproszczony upadek w dramatach – przemysł rozrywkowy często całkowicie błędnie rozumie upadek funkcji poznawczych. Nie jest to tylko wada twórcza: kształtuje ona zrozumienie społeczne, wpływa na postrzeganie rodziny i opóźnia interwencję medyczną.
Problem wolności artystycznej
Jedną z powszechnych technik jest szybkie, przesadne pogarszanie się stanu zdrowia, przedstawiane w filmach takich jak The Taking of Deborah Logan, które przedstawiają chorobę Alzheimera jako szybką drogę do brutalnego, nieprzewidywalnego zachowania. Nawet filmy pełne dobrych intencji, takie jak Notatnik, odbiegają od rzeczywistości, pomijając powolny, stopniowy postęp choroby i dając widzom fałszywe wrażenie, że choroba Alzheimera atakuje nagle, a nie rozwija się latami.
Neuropsycholog Tom Keeley zauważa, że obrazy te często sprowadzają osoby chore na chorobę Alzheimera do jednowymiarowych karykatur: słabych, kruchych, dziecinnych i pustych emocjonalnie. Rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana.
Niebezpieczny związek między chorobą Alzheimera a złem
Związek choroby Alzheimera z przemocą wykracza poza gatunek horroru. Nawet popularne programy, takie jak „The Rookie” stacji ABC, przedstawiają postacie chore na Alzheimera, które okazują się być seryjnymi mordercami, co utwierdza przekonanie, że choroba oznacza bezpośrednie zagrożenie. To mieszanie, jak opisuje profesor Li-Fei Low, tworzy w świadomości publicznej „bezbronne potwory”.
Jest to szczególnie niebezpieczne, ponieważ rodziny mogą szukać w mediach zrozumienia, a zamiast tego otrzymywać zniekształconą narrację opartą na strachu.
Prawdziwy postęp w chorobie Alzheimera
Choroba Alzheimera, na którą cierpi około 7 milionów Amerykanów, nie wymazuje wspomnień z dnia na dzień. Postępuje etapowo: najpierw faza „ukryta”, w której dotkniętych jest kilka komórek, następnie pogorszenie funkcji poznawczych, którego pełne ujawnienie może zająć dziesięciolecia.
Rzeczywistość jest taka, że utrata pamięci nie zawsze jest pierwszym i najbardziej zauważalnym objawem. Zmiany osobowości, niestabilność emocjonalna i problemy z mową są często pomijane na rzecz dramatycznych zaników pamięci. Choroba to nie tylko zapominanie imion: to utrata powściągliwości, dezorientacja i głębokie zmiany w zachowaniu.
Jak Hollywood może działać lepiej
Niektóre filmy oferują bardziej dopracowane obrazy. Still Alice z Julianne Moore w roli głównej dokładnie przedstawia wczesne stadia choroby Alzheimera, ukazując wyniszczającą utratę tożsamości i walkę przystosowawczą. „Ojciec” z Anthonym Hopkinsem w roli głównej zanurza widza w zamieszaniu związanym z pogorszeniem funkcji poznawczych, oferując jednocześnie żywe i precyzyjne wrażenia.
Kluczem jest odejście od choroby Alzheimera jako chwytu fabularnego i skierowanie się w stronę realistycznego przedstawienia doświadczeń z prawdziwego życia. Pokaż momenty kompetencji obok niepełnosprawności, podkreśl strategie niezależności i poznaj wyzwania, przed którymi stają rodziny, przystosowując się do choroby.
Skuteczne są również filmy dokumentalne, takie jak Road Trip to Remember Chrisa Hemswortha. Śledząc rzeczywiste doświadczenia i metody leczenia, takie jak terapia przekazami pieniężnymi, oferują bardziej autentyczny obraz choroby Alzheimera.
Ostatecznie Hollywood musi zdać sobie sprawę, że dokładne przedstawienie to nie tylko kwestia wrażliwości: to kwestia przełamywania szkodliwych piętn i promowania świadomego zrozumienia. Branża ma obowiązek ukazać chorobę Alzheimera ze złożonością i człowieczeństwem, na jakie zasługuje.
