Większość piwowarów hobbystycznych wie, co robić. Przed rozpoczęciem fermentacji należy zmierzyć ciężar właściwy za pomocą areometru. Gdy bąbelki przestaną się pojawiać, ponownie zmierz wskaźnik. Wpisz te liczby do kalkulatora. Wynik będzie ABV (alkohol objętościowo).
Ale jak matematyka sprawdza się w praktyce? Dlaczego jest tak duża różnica pomiędzy piwem „3,2%” sprzedawanym w supermarketach a piwem „5%” sprzedawanym w specjalistycznych sklepach monopolowych?
Wszystko zależy od gęstości. Dokładniej, od ciężaru właściwego.
Nauka o grawitacji i brzeczce
Podstawowa gęstość wody wynosi 1 kg na litr. Definiujemy to jako ciężar właściwy wynoszący 1,0. Brzeczka piwna – słodka ciecz otrzymywana z porośniętych ziaren przed fermentacją – jest cięższa od wody. Jego wartość oscyluje wokół 1,06, ponieważ jest bogata w rozpuszczony cukier.
Drożdże wchodzą do mieszaniny i zużywają ten cukier. Co produkują? Alkohol i dwutlenek węgla.
Alkohol jest lżejszy od wody. Jego gęstość wynosi około 0,79 kg/l. Dwutlenek węgla to gaz, który w większości ulatnia się do powietrza. Gdy drożdże przekształcają cukier w lżejsze produkty uboczne, ogólna gęstość cieczy maleje.
Ostateczny ciężar właściwy będzie zawsze niższy niż początkowy. Redukcja ta jest kluczem do określenia zawartości alkoholu.
Równanie chemiczne
Aby zrozumieć tę zmianę, musimy przyjrzeć się cząsteczkom. Głównym cukrem spożywanym przez drożdże jest glukoza (C6H12O6). W komórkach drożdży jedna cząsteczka glukozy rozkłada się na dwie cząsteczki etanolu i dwie cząsteczki dwutlenku węgla.
C6H12O6 => 2(CH3CH2OH) + 2(CO2)
Ważna jest tutaj masa cząsteczkowa. Masa etanolu wynosi 46,0688 g/mol. Masa dwutlenku węgla wynosi 44,0098 g/mol.
W wyniku reakcji powstają dwie cząsteczki każdej substancji, więc stosunek jest stały. Na każde 44,0098 gramów dwutlenku węgla wydostającego się z pojemnika w piwie pozostaje 46,0688 gramów alkoholu.
Oprzyj swoje obliczenia na tym współczynniku. Jest około 1,05.
Na każdą utraconą jednostkę dwutlenku węgla powstaje 1,05 grama alkoholu. Ta stała jest połączeniem między tym, co mierzysz, a tym, co pijesz.
Obliczenia ABV w oparciu o gradację ciężaru właściwego
Spójrzmy na prawdziwy przykład. Załóżmy, że początkowy ciężar właściwy wynosi 1,06. Końcowy ciężar właściwy wynosi 1,02.
- Znajdź różnicę: 1,06 minus 1,02 równa się 0,04.
- Przeliczenie na masę: To 0,04 oznacza zmianę gęstości o 0,04 kg/l. Liczba ta jest bezpośrednio powiązana z utratą CO2, ponieważ spadek gęstości wynika z utraty cukru i pojawienia się lżejszego alkoholu/CO2.
- Zastosuj współczynnik: Pomnóż 0,04 przez 1,05. Na podstawie masy okazuje się, że jest to 0,042 kg/l alkoholu.
- Obliczyć procent: Podziel masę alkoholu (0,042) przez końcową masę roztworu (1,02).
0,042 / 1,02 = 0,041.
Zawartość alkoholu wynosi 4,1%.
Masa a objętość: źródło zamieszania
W przypadku konsumentów sytuacja staje się bardziej złożona. Alkohol masowy różni się od alkoholu objętościowego.
Alkohol ma mniejszą gęstość niż woda. Jeden litr alkoholu waży mniej niż jeden litr wody. W efekcie dana masa alkoholu zajmuje „więcej” miejsca niż ta sama masa wody.
Aby przeliczyć procent wagowy na procent objętościowy, należy podzielić przez masę alkoholu (0,79).
4,1 / 0,79 = 5,19.
Zatem piwo o zawartości alkoholu 4,1% wagowo tak naprawdę ma zawartość alkoholu 5,2% objętościowo.
Tajemnica „piwa 3,2%”
Ta transformacja wyjaśnia historyczne dziwactwa prawa alkoholowego w Stanach Zjednoczonych. Stany takie jak Kolorado kiedyś zezwoliły na sprzedaż piwa „3,2” w sklepach spożywczych.
Ustawa ustaliła górną granicę zawartości alkoholu w masie na poziomie 3,





















